آخرین معلّم بشریّت
آخرین معلّم بشریّت
به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر
وبه یاد ولیّ خدا، معلّم بشر، امام مهدی(عج)
(به یُمن تقارن نیمه ی شعبان سال 1439 با 12 اردیبهشت 1397 روز بزرگداشت مقام معلّـم)
هدایت است و محبّت، تلاش و کار معـلّم
خدا شود همه ساعت، انیس و یار معــلّم
ز قفل جهل، هراسی، ز درب بسته غمی، نیست
کلید علم چو باشد در اختیار معـــلّـم
خوشا به حال کسی که عطش به چشمه ی علم است
گرفته روزی خود را ز روزگار معــلّم
فرشته هیچ ندارد چنین مقام و شکوهی
بود کنار خدا او، خـدا کنـار معــلّـم
تمام فصل خزان و تمام فصل زمستان
چو شاخه ای بود و میوه اش بهار معلّم
کم است چون بنمایم به دست های قلم گیر
هزار دسته گلی را دمی نثار معلّــم
زلال تر ز معلّم ندیده کس به جهانی
دلم فدای روانِ بزرگوار معــلّـم
(بخشی ازشعر دادابیلوردی)
معــلّم، می سوزد ولی نمی سوزاند، هدایت می کند وگمراه نمی سازد. آتش درونش سرد وسلام است، ودرود او همچون عود، ورایحه اش جهانگیر. معلّم چراغ هدایت وکشتی نجات است، معلّم راهنمای خوبی ها وهدایت گر وبیدارکننده است.
معلّمی شغل انبیااست، ومعلم ّامّت سرگردان راازوادی جهل وضلالت به سرمنزل هدایت وسعادت، واز دریای پرتلاطم فساد وانحراف، به ساحل امید نجات ونیک بختی می رساند.
سرنوشت جوامع بشری راتلاش آموزگاران ومعلّمان رقم می زند. درقدرت وتوان هیچ کس نیست که مقام وارزش معلّم را برشمارد.
معلّمی در قرآن به عنوان جلوه ای از قدرت لایزال الهی، نخست ویژه ی ذات مقدّس خداوند تبارک وتعالی دانسته شده، ودرنخستین آیات نازله ی قرآن برقلب پیامبر اکرم (ص) به این هنر خداوند اشاره شده است:
دراین آیات خداوند خودرا (معلّم) می خواند، وجالب این که معلّم بودن خودرا بعداز آفرینش پیچیده ترین وبهترین شاهکار خلقت، یعنی انسان، آورده است:
« اِقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الَّذی خَلَقَ، خَلَقَ الاِنسانَ مِن عَلَقَ، اِقرَأ وَرَبُّکَ الاَکرَمِ، الَّذی عَلّمَ بِالقَلَمِ، عَلَّمَ الاِنسانَ مالَم یِعلَم...» (1 تا 5 علق)
به وسیله ی قلم به انسان آموخت، آن هم به انسانی که هیچ نمی دانست.
پروردگار عالم، دانش و معرفت را ازلحاظ شرافت و ارزش در اوج همه ی مراتب و مقامات قرارداده و بر آدم ابوالبشر منّت نهاد:
« وَعَلَّمَ آدَمَ الاَسماءَ کُلَّها...» (31 بقره)
و او بیان و کلام و سخن را به انسان آموخت:
« اَلرَّحمنُ عَلَّمَ القُرآنَ خَلَقَ الانسانَ عَلَّمَهُ البَیان... » (الرحمن 1 تا 4)
وبه انسان آن چه نمی دانست آموخت ، آن جاکه خطاب به پیامبر(ص) می فرماید:
« خداوند بر تو کتاب وحکمت را نازل کرد و به توآن چه را که نمی دانستی آموخت.» (113 نساء)
هنر ساختن کشتی، صنعت تولید لباس وزره، وعلم تعبیرخواب را به، حضرت نوح، وادریس، وداود ویوسف علیهم السّلام آموزش داد (80 انبیا. 21 و27 یوسف و...)
وخداوند این هنر خویش را به انبیا واولیای خوداعطا کرد که درطول تاریخ تاپایان دنیا معلّمان بی بدیل انسانند.
از همان آغاز خلقت انسان، آدم(ع) معلّم فرشتگان شد. اسما وحقایقی راکه از خداوند آموخته بود به فرشتگان آموخت، ومعلّمی اوعامل شگفتی فرشتگان گردید. (33 بقره)
وحضرت موسی(ع) ازجانب خداوند مأموریّت یافت که با حضرت خضر(ع) ملاقات کند، و تحت تعلیم این معلّم الهی قرار گیرد:
«حضرت موسی(ع) به خضر گفت: آیا از تو پیروی کنم که آن چه از راه رشد آموخته ای به من بیاموزی» (آیه ی 65 و66 طه)
و خداوند همه ی پیامبران را به عنوان معلّم انسان، وبرای تربیت وهدایت ونجات او مبعوث فرمود:
« همچنان که رسولانی را بین شما فرستادیم که آیات ما را برشما تلاوت کنند، و شما را تزکیه و پاک نمایند و کتاب وحکمت به شما بیاموزند و آن چه راکه نمی دانستید به شما آموزش دهند »(بقره 151)
سیری در روایات هم ما را به این مقام ارزشمند معلّمی انبیا و اوصیا آشنا می کند:
1 – پیامبراعظم «ص» می فرمایند:
« خداوند بزرگ مرا براساس مشقّت وسختی مبعوث نفرموده، ومن سخت گیرنیستم. بلکه خداوند مرا به عنوان معلّم آسان گیر مبعوث فرموده است.» (نهج الفصاحه 301)
2 – امام علی بن ابیطالب (ع) خطاب به کمیل بن زیاد می فرماید:
« ای کمیل، رسول خدا (ص) راخداوند ادب فرمود، ورسول خدا مرا تربیت کرد، ومن مربّی وادب کننده ی مؤمنان هستم، ووارث انسان های باکرامت. ای کمیل، هیچ علمی نیست مگر آن که من آغاز کننده ی آن علمم، وهیچ سرّی نیست مگر این که قائم (ع) آن را به پایان می برد... ای کمیل جزاز ماعلم را دریافت نکن تااز ما باشی » (تحف العقول 171)
3 – در روایات و دعاها و زیارت ها، اولیای خدا وامامان معصوم علیهم السّلام را با عناوین:
« خُزّانَ العلم - معادنُ حکمة الله - قواعد العلم - صاحبُ عُلُومِ الکامِلَة – عِلمُ المَصبوب (علم فروریزنده) و...» می خوانیم.
البته این بدین معنا نیست که در جهان معلّمان دیگری نیستند، بلکه مدّعا این است که کدام معلّم به توان و قدرت علمی این ذوات مقدّس خواهد بود؟
4 - رسول خدا (ص) درمورد علی (ع) خطاب به حضرت زهرا(س) می فرمایند:
« هیچ کس از امّت من نمی تواند که تمام علم مرادرک کند جز همسر تو. زیرا خدای تعالی به من دانشی آموخت که کسی غیرازمن نمی داند، وفرشتگان ورسولان هم نمی دانند. وخداوند به من فرمان داد که آن را به علی (ع) بیاموزم. پس هیچ کس ازامّت من نیست که تمام علم وفهم وفقه مرا غیرازعلی (ع) بداند. » (کتاب سلیم بن قیس 2/ 566)
5 – همچنین ازآن حضرت (ص) درمورد حضرت علی وائمّه علیهم السّلام نقل شده که فرمودند:
« نزد علی (ع) تمام آن چیزی است که خداوند ازعلمش وحکمتش به من آموخت. پس ازمن سؤال کنید واز او واوصیائ بعد ازاو بیاموزید، به آن ها یاد ندهید واز آن ها پیشی نگیرید واز آن ها عقب نمانید زیرا آن ها باحق وحق باآن هااست. » (کتاب سلیم بن قیس 2/ 464)
6 – امام بافر (ع) به دوتن ازاطرافیانش می فرماید:
« به شرق بروید یابه غرب، هیچ از علم صحیح نمی یابید جزآن چه ازنزد مااهل بیت صادر می شود »
(بصائرالدّرجات 1/10)
7 – وامام صادق (ع) که خودبه اعتراف همه ی صاحبان مکاتب وفرقه ها معلّم بزرگ آن هااست، ومعلّم اساتید کلام وفقه و علوم تجربی و... است. می فرماید:
« اگرطالب علم صحیح هستید، آن نزد ما اهل بیت است...» (همان مدرک)
8 – وامروز آخرین معلّم حقیقی بشریّت، امام حجّة بن الحسن العسکری (ع) ازسلاله ی پاکان وصدّیقان ومعلّمان راستین الهی است، که درطول بیش از دوازده قرن دوران غیبت ، بزرگ ترین علمای شیعه به شکل های مختلف ازمحضراو بهره بردند، وراهنمائی وهدایت شدند. درضمن مکاشفه ای به میرزا مهدی اصفهانی می فرماید:
« طَلَبُ المَعارِفِ مِن غَیرِ طَریقِنا اَهلَ البَیتِ مُساوِقٌ لِاِنکارِنا وَقَداَقامَنیَ اللّه وَاَنَاحُجّة بن الحسن...»
« طلب معارف از غیرطریق ما اهل بیت کشاننده ی شما به سوی انکار ما است، خداوند مرا اقامه کننده ی معارف وحجت خویش قرارداده است »
امّا افسوس وحسرت:
غفلت و بی خبری و دوری ما در عصر غیبت از همه ی آن معلّمان حقیقی و الهی ما را بدان جا کشانده است که می شود ادّعا کرد امروز معلّم بزرگ فریب انسان ها شیطان است که به ناحق و با فریب تمام، دنیا را به سوی خود جلب کرده است ، وآن ها راکه درمدرسه ی اوآموزش دیده اند به عنوان معلّم به بشریت غالب کرده است. در حالی که از زمان آدم (ع) به انسان ها هشدار داده بودند که او دشمن آشکار شما است. مواظب اغوا و دغلکاری های او باشید.
وما امروز مصداق سخن امام باقر (ع) شده ایم که فرمودند:
« آن ها لجنزار را می مکند، و نهر عظیم را رها کرده اند. از حضرت پرسیدند: مقصود از نهر عظیم چیست؟ فرمودند: رسول خدا فرموده است، دانشی است که خداوند آن را به پیامبر(ص) عطا فرموده که درآن سنّت های انبیا از آدم تا رسول خدا جمع است. پرسیدند آن سنت ها کدامند؟ حضرت فرمودند: تمام دانش های پیامبران، که رسول خدا (ص) همه ی آن را نزد امیر مؤمنان و فرزندانش قرار داد » (کافی 1/ 553)
وامروز، روز معلّم، و روز میلاد بزرگترین وآخرین معلّم بشریّت، جا دارد از دوری و فراق او به خدا شکایت بریم:
(الّلهمّ اناّنشکوالیک فقدَ نبینا وغیبة ولیّنا وکثرة عدونا و...)
(مفاتیح الجنان دعای افتتاح)
حاجیان